Przystań Yndzel Drawsko Przystań Yndzel Drawsko Przystań Yndzel Drawsko Przystań Yndzel Drawsko
Biuletyn Informacji Publicznej Przystań Yndzel Park Grzybowy Urząd
Stanu
Cywilnego
Park
Rybny
Marylin

Historia Gminy


  

 
Z DZIEJÓW REGIONU…
Ziemie należące obecnie do gminy Drawsko były od najdawniejszych czasów nieprzerwanie porosłe puszczą. Jeszcze na pocz. XIX w. puszcza stanowiła olbrzymi obszar, pełen trzęsawisk i bagien. Jedynie brzegi Noteci były bezleśne i nieco bardziej nadające się do uprawy roli. Takie warunki przyrodnicze ziem nadnoteckich nie były sprzyjające dla rozwoju osadnictwa.
   Najstarsze ślady osadnictwa na terenie gminy Drawsko pochodzą już z epoki kamienia – narzędzia krzemienne i ceramikę znajdowano wokół Piłki, Drawska i Marylina. Stanowiska z epoki kamienia tworzą w zasadzie zwarte skupisko wokół dopływu Noteci na płd. Zach. Od Drawska.
Na północny-wschód  od  wsi  Drawsko odkryto cmentarzysko kultury łużyckiej
z epoki brązu (XI-X w. p.n.e.). Ludność kultury łużyckiej należała do czołowych grup pradziejowej Europy. Podstawę jej gospodarki stanowiła uprawa roli oraz hodowla zwierząt. Ludność ta bardzo mocno rozwinęła metalurgię brązu, a pod koniec  tej epoki zapoznała się z nowym metalem - żelazem, posługując się nim do produkcji różnorodnych urządzeń codziennego użytku. Na wysokim poziomie postawiła garncarstwo, obróbkę drewna, rogu, kości i lnu. Szczególną cechą ludności tej kultury było to, że chowała spalone ciała zmarłych w urnach (tzw. popielnicach).
Na  podstawie 41 odkrytych na terenie wsi Drawsko grobów  stwierdzono, że  cmentarzysko  nie  było  jednakowej  budowy.  Kości  składano w popielnicach nakrytych misami,  bądź  wsypywano je  wprost do jam,  mieszając z ułamkami ceramiki i węglem ze stosu ciałopalnego. Brak grodu pozwala przypuszczać, że ludność kultury łużyckiej na tym obszarze zamieszkiwała osadę otwartą.
Podobne cmentarzyska odkryto również w Chełście i Marylinie.
Spośród stanowisk archeologicznych o dużej wartości poznawczej na szczególną uwagę zasługuje cmentarzysko kultury łużyckiej  usytuowane  na północny-wschód  od wsi Marylin (stanowisko nr 11).
      Poza opisanymi stanowiskami kultury łużyckiej znajduje się na terenie gminy Drawsko stanowiska pochodzące z okresu wpływów rzymskich. Zarejestrowano je w pobliżu Pęckowa, Drawska, Piłki oraz Kwiejc. Najliczniejszą grupę stanowisk tworzą stanowiska datowane ogólnie  na okres późnośredniowieczny oraz na przełom późnośredniowiecznego  i nowożytnego. skupione są generalnie wokół  wsi Pęckowo
i Drawska oraz na terasie nadzalewowej na zachód od Drawska.
Następne  ślady  ogniwa  dawnego  łańcucha  osadniczego na terenie obecnej gminy  Drawsko  pochodzą  z  okresu  wczesnego  średniowiecza (ok. 950-1250 r.). Analiza  topograficzna  i  materiałowa  pozwoliła  wysunąć  przypuszczenie,  że  na terenie  między  ulicami  Łąkową,  Mostową i Powstańców Wielkopolskich  w półno- cno-zachodniej  części  wsi  Drawsko, w  początkach  polskiej  państwowości ( około      X-XIII w.),  zlokalizowana  była  wczesnośredniowieczna  osada  otwarta.
 Wśród zabytków odkrytych w czasie prac archeologicznych znaleziono m.in. ceramikę  ręcznie  lepioną  (najstarsza),  ceramikę lepioną  na kole,  metale   (w tym półkosek), kości zwierzęce oraz ślady bliżej nieokreślonego muru  (być może były to fundamenty średniowiecznego kościoła, o którym mówi miejscowa tradycja).
 
 
                                                                                                                              32
Również  według  tradycji  Mieszko I  przeprawiał  się  przez  rzekę  Noteć  właśnie  w okolicy wczesnośredniowiecznej osady Drawsko, podążając  przeciw  wojskom  germańskim  w  kierunku  Cedyni,  gdzie  doszło  w  972 r.  do  decydującej  bitwy.
Na przełomie XI/XII w. tereny na linii Warta - Noteć były miejscem stałych walk. Pierwotnie polskie, później -  zapewne po upadku Mieszka II -  dostały się                                                                                                          
w ręce Pomorzan. Dawny stan posiadania państwa polskiego na północy przywróciło dopiero panowanie Bolesława Krzywoustego, który opanował linię Noteci w pierw- szym okresie wojny w 1102 r. Na mocy testamentu Bolesława Krzywoustego Wielkopolska i Pomorze przypadły Mieszkowi Staremu.                                                                                                                                                                                                                                       
          Po jego śmierci w Wielkopolsce rozgorzały zacięte walki między Władysławem Odonicem (wnukiem Mieszka Starego), a Władysławem Laskonogim (stryjem Odonica), a później Odonicem i Henrykiem Brodatym.
Ziemie nadnoteckie opanował Odonic. Po nim przeszły w posiadanie Bolesława Pobożnego, następnie Przemysła II.
W czasach formowania się wczesnofeudalnego państwa polskiego wykształcił się system kasztelanii jako podstawowych jednostek państwowego zarządu lokalnego, z kasztelanem na czele. Kasztelania tworzyła okręg grodowy pełniący funkcje wojskowe, administracyjne, sądownicze oraz zarządu dóbr książęcych znajdujących  się  w  obrębie  jej  granic.  Tereny  obecnej  gminy  Drawsko  należały
do kasztelanii wieleńskiej, której zachodnia granica sięgała do linii rzeki Drawy
i następnie od ujścia Drawy co najmniej do linii rzeki Warty na południu. Najwcześniejsza wzmianka o kasztelanii wieleńskiej pojawiła się w dokumencie księcia  Władysława  Odonica z 1216 roku  Ziemie  wieleńskie na południe od Noteci w 1298 r. zostały nadane przez nowego księcia Wielkopolski - Władysława Łokietka,  w  zamian  za  udzielone  mu  poparcie,  kasztelanowi  Wincentemu z Nałęczów. Dokument ten jest jednym z pierwszych źródeł historycznych potwierdzającym istnienie wsi Drawsko. Wincenty był ostatnim z kasztelanów wieleńskich.
Związane jest to zapewne z postępującym od poł. XIII w. ogólnym upadkiem znaczenia urzędu kasztelańskiego, spowodowanym kształtowaniem się nowego podziału administracyjnego. Obszar państwa podzielony został na powiaty i woje- wództwa. Tereny obecnej gminy Drawsko wchodziły w skład powiatu i województwa poznańskiego. Do 2 poł. XV w. - jako lenno wieleńskie - pozostawały w posiadaniu Nałęczów z Szamotuł; później wniesione w posagu znalazły się w rękach potężnego rodu wielkopolskiego Górków. Dobra wieleńskie stanowiły tzw. królewszczyznę - czyli własność królewską, oddawaną w dzierżawę zasłużonym szlachcicom.
           Dopiero w 1515 r. Łukasz Górka przeprowadził transakcję, która uczyniła go pierwszym prywatnym właścicielem dóbr wieleńskich. Dokonał zamiany z panującym wówczas królem Zygmuntem I, przekazując mu  miejscowość Pobiedziska oraz pewną sumę pieniędzy. Dobra wieleńskie pozostawały  w  rękach  rodziny  Górków  do  końca  XVI w. W 1593 roku przeszły w posiadanie Czarnkowskich, później Grudzińskich (1651-1684 r.) i Opalińskich (1684-1699 r.). 
W 1699 r. Ludwika  Opalińska poślubiła Jana Kazimierza Sapiehę i wniosła mu dobra wieleńskie w posagu.
W okresie kiedy majętność wieleńska przeszła w prywatne posiadanie, tereny te były nadal słabo zaludnione. Czynnikiem sprzyjającym osadnictwu były niewątpliwie szlaki handlowe. Na terenie obecnej gminy Drawsko równoleżnikowy szlak handlowy biegł rzeką Notecią oraz wzdłuż jej brzegów, łącząc miasta nadnoteckie.
 
                                                                                                                    33
Drawsko, aczkolwiek nie posiadało statusu miasta,   ze względu na swoje położenie nad Notecią było jedną z osad leżących na trasie tego szlaku.
Pozostawało ono również największą wsią w okolicy. Jednocześnie już od XV w. Drawsko stanowiło najbardziej wysunięty na zachód punkt na linii Noteci w dawnej Rzeczypospolitej. Niespełna bowiem 5 km w kierunku zachodnim od wsi swoje posiadłości  rozciągała  Nowa  Marchia,  nieprawnie  zresztą  trzymająca  te tereny
w swoim ręku. W 1515 r. w “Liber benificjorum” archidiecezji poznańskiej jako wsie należące do Wielenia (leżące na obszarze obecnej gminy Drawsko) wymieniano jedynie: Drawsko i Pęckowo.                                                                                                                                  
Źródła historyczne z pocz. XVI w. wspominają  również Drawski Młyn (1508 r.) - jako niewielką osadę młyńską z młynem zlokalizowanym na potoku płynącym głębokim jarem do Noteci; a z 1580 r. - młyn papierniczy (papiernia) w Chełście. W tym czasie na rzece Miała w Chełście przebiegała granica między dobrami wieleńskimi, a Nową Marchią.
W inwentarzu z 1632 r. oprócz wcześniej wzmiankowanych osad wymieniona została po raz pierwszy osada i młyn Piłka.  Nazwa Piłka wywodzi się najprawdopodobniej od znajdującego się tu niegdyś tartaku. Źródła historyczne wspominają o epidemii dżumy, która zdziesiątkowała region nadnotecki, w tym Drawsko, w latach: 1621, 1639 i 1661. Dokumenty z XVII w.  potwierdzają również istnienie huty żelaza
w Drawskim Młynie, która wytapiała żelazo z rudy darniowej. Na jej miejscu w 1854 r. powstała “lejarnia” żelaza, która dała początek współczesnej odlewni.
W odróżnieniu od sąsiednich gmin Krzyż i Wieleń pierwsza fala kolonizacji jaka miała miejsce na przełomie XVI/XVII w. nie objęła terenów obecnej gminy Drawsko.  Również  i  podczas  drugiego  etapy  kolonizacji    w 1 poł. XVIII wieku niewiele został zmieniony krajobraz tych zalesionych terenów. Jako wieś “olęderska” zostały jedynie założone w 1742 r. Kwiejce Nowe. Określenie “olęderskie”, pochodzące od narodowości pierwszych osadników tych wsi zachowało się i później, kiedy założycielami nie byli już Holendrzy. Był to inny typ osadnictwa i inny niż przy wsiach sołtysich ustrój prawny. Przy lokowaniu wsi holenderskiej umowa z panem nie była zawierana tylko z sołtysem, ale z całą gminą. Wsie takie miały dużą autonomię. Osadnicy zwolnieni byli od pańszczyzny i płacili tylko czynsz. Również zabudowa wsi „olęderskiej” tworzyła inny układ przestrzenny. W odróżnieniu od skupionej wokół centralnego placu wsi sołtysiej, tworzyła długi rozciągnięty wzdłuż drogi łańcuch zabudowań. Na podstawie analizy układu zabudowy do wsi „olęderskich” należą również Pełcza i Kawczyn, leżące w tym czasie już poza granicami Rzeczypospolitej, na terenie Nowej Marchii.
      Mówiąc o XVIII-wiecznej kolonizacji nie można pominąć sprawy  tzw. Mazurów Wieleńskich.  Według  tradycji  w  latach  1768-72  na  tereny  Puszczy  Noteckiej
w południowej części dóbr wieleńskich zostali sprowadzeni przez księcia Piotra Sapiehę polscy osadnicy z Mazowsza, zwani Mazurami Wieleńskimi. Spowodowane to było wyludnieniem wynikającym z przesiedlenia ok. 3000 chłopów z rodzinami
i dobytkiem z “dominium wieleńskiego” do Nowej Marchii, spustoszonej wojną siedmioletnią (1756-1762).  Nasiliło się również zbiegostwo - w latach 1754-56 uciekło z dóbr wieleńskich do Nowej Marchii 247 chłopów. Trudna sytuacja demograficzna zmusiła księcia Sapiehę do sprowadzenia nowych osadników.
Na terenie obecnej gminy Drawsko osiedlili się oni w Drawsku, Drawskim Młynie, Chełście, Kamienniku, Piłce, Pęckowie i Marylinie. Do początku XX w. mieszkańcy tych wsi zachowali wyraźną odmienność strojów, obrzędów i mowy. 
Jeszcze  i  obecnie  można  spotkać  się   z tzw. mazurzeniem.                           34
Zwyczaje, pracę i ubiór tej swoistej grupy etnicznej opisał na pocz. XIX w. Oskar Kolberg w swojej monumentalnej pracy pt. “Lud”. W świetle najnowszych badań fakt sprowadzenia Mazurów w dolinę Noteci podawany jest w wątpliwość.
Gwara mieszkańców tych wsi może być zjawiskiem samorodnym lub odmianą mowy wielkopolskiej, o czym świadczą liczne cechy językowe, może być również związana z dialektami językowymi zachodnich szczepów słowiańskich.
Nie  ma  jednak  wystarczających  podstaw  do  dokładnego  określenia  wieku
i przyczyn powstania tej swoistej odmienności.                                                                                                                                                                                                                                              
W końcu 1772 r. podczas I rozbioru Polski, wojska pruskie zajęły dolinę Noteci od strony północnej, a w lutym 1773 r. również ziemie leżące na południe od Noteci (tereny obecnej gminy Drawsko). Od ok. 1785 r. mała osada dworska Drawsko, położona 1 km na zachód od wsi, pełniła funkcję ośrodka administracyjnego tzw. klucza drawskiego. Jej znaczenie znacznie wzrosło po przymusowej sprzedaży północnej zanoteckiej części dóbr wieleńskich przez Joannę Sapieżynę, wdowę po Piotrze Sapiesze. W pamięci potomnych zachowała się księżna Joanna Sapieha jako wielka patriotka i przeciwniczka wszystkiego co pruskie. Znękana jednak licznymi trudnościami w 1789 r. sprzedała północną część majątku w ręce niemieckie - hrabiemu  Aleksandrowi  von  Blankensee. Około 1838 r. administracja pruska wykupiła  cały  klucz  drawski  i  przekazała  go  rodzinie Hohenzollern - Sigmaringen
w tzw. wieczystą dzierżawę.
W 1870 roku administracja pruska przejęła ponownie dawny klucz drawski z rąk prywatnych;  utworzone  wówczas zostały z obszaru leśnego nadleśnictwa: Drawsko  i Potrzebowice.
Po zakończeniu I wojny światowej dawny powiat wieleński do którego należały miejscowości  obecnej  gminy  Drawsko  miał  przypaść do Niemiec. W tej sytuacji ks. prob. Józef  Pielatowski  z Piłki  czynił  starania, aby  te ziemie  były  polskie.
Udał się z delegacją do Kazimierza Brownsforda w Poznaniu, aby pomógł  w tej ważnej sprawie, on pomógł napisać rezolucję, którą przedstawiono szefowi Misji Międzysojuszniczej  w  Berlinie generałowi francuskiemu Chales Dupont.
Powiedział on, że tereny przed Notecią powinny należeć do Polski, gdyż tam mieszka więcej Polaków. Po rozmowie z generałem delegacja poszła jeszcze raz do Brownsforda u którego wybrano delegację, która udała się na konferencję pokojową do  Wersalu.   Po  I  wojnie  światowej  na mocy  postanowień Traktatu  Wersalskiego 
w 1919 r. większa część obecnej gminy Drawsko została przyłączona do Polski, jedynie zachodnia część z miejscowościami Pełcza i Kawczyn  pozostała na terenie Niemiec. Granica państwowa przebiegała w okresie międzywojennym na linii wsi Chełst, dzieląc wieś wzdłuż rzeki Miały na dwie części: zachodnią - niemiecką oraz wschodnią - polską. W budynku obecnej szkoły mieściła się siedziba niemieckiej straży granicznej. Dopiero po II wojnie światowej cały obszar obecnej gminy Drawsko znalazł się ponownie w granicach Polski.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
                          


Wyświetleń strony: 6373
Data wytworzenia: 03-05-2014, 14:02:07 przez Administrator
Opublikowano: 03-05-2014, 14:02:19 przez Administrator
Ostatnia modyfikacja: 03-05-2014, 14:13:58 przez Administrator

Drukuj | Powiadom znajomego

facebook